Гипоспадия: зәр шығару тесігінің төмен орналасуы

Гипоспадия деген не?

Қалыпты жағдайда зәр шығару тесігі жыныс мүшесі басының ұшында орналасады. Гипоспадияда зәр шығару өзегі (уретра) ана құрсағында толық қалыптаспайды да, зәр шығару тесігі жыныс мүшесінің астыңғы бетінде, қалыптыдан төменірек ашылады: жыныс мүшесінің басында, денесінде, ұмада немесе шат аралығында.

Гипоспадиясы бар балаларда әдетте үш белгі қатар болады:

1. Зәр шығару тесігі төмен орналасады.
2. Сүндет терісі тек үстіңгі жағында болады, астыңғы жағында жоқ. Сондықтан жыныс мүшесі «туа сүндетті» немесе «жартылай сүндетті» болып көрінеді. Халық арасында мұндай баланы «сүндетті болып туған» деп те айтады. Бұлар диагноз емес: мұндай көрініс көбіне гипоспадияның белгісі болып табылады.
3. Жыныс мүшесі төмен қарай қисаяды, әсіресе эрекция кезінде.

Гипоспадия Еуропада әр 10 000 ер баланың шамамен 19-ында (елге қарай 5–37) кездеседі және балалар урологиясындағы ең жиі туа біткен ақаулардың бірі болып саналады.

Түрлері

• Дистальды гипоспадия (шамамен 70%): зәр шығару тесігі жыныс мүшесінің басында немесе соған жақын жерде. Ең жеңіл және ең жиі кездесетін түрі.
• Жыныс мүшесінің ортаңғы бөлігінде орналасқан гипоспадия.
• Проксимальды гипоспадия: зәр шығару тесігі жыныс мүшесінің түбінде, ұмада немесе шат аралығында. Көбіне айқын қисаюмен және ұмаға түспеген аталық безбен қатар жүреді.

Кейде зәр шығару тесігі қалыпты орнында болады, бірақ жыныс мүшесі қисық болады. Мұны «гипоспадиясыз қисаю» деп атайды. Толығырақ: жыныс мүшесінің қисаюы.

Себептері

Нақты себебі толық анық емес. Ана құрсағында ер жыныс гормондары әсерінің бұзылуы, тұқым қуалайтын бейімділік, кейбір қоршаған орта факторлары рөл атқарады. Отбасында гипоспадия болса және қосалқы репродуктивтік технологиялар арқылы туған балаларда сәл жиірек кездеседі.

Ең басты ереже: сүндеттемеңіз

Гипоспадиясы бар баланы сүндеттеуге болмайды. Түзету отасында сүндет терісі жаңа зәр шығару өзегін жабу және жыныс мүшесін терімен қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. Қажет болса, сүндеттеу түзету отасымен бірге жоспарланады.

Емдеу

Емдеу хирургиялық. Ота әдетте 6–18 айлықта жоспарланады; нақты уақыт баланың жағдайы мен хирургиялық жоспарға қарай таңдалады.

Отаның мақсаттары:

• жыныс мүшесін түзету,
• зәр шығару тесігін жыныс мүшесі басының ұшына шығару,
• жыныс мүшесіне қалыпты пішін беру,
• баланың тік тұрып, түзу ағынмен кіші дәретке баруын қамтамасыз ету.

Дистальды гипоспадия көп жағдайда бір отамен түзетіледі. Ауыр проксимальды гипоспадияда және айқын қисаюда ота екі кезеңмен жүргізілуі мүмкін. Толығырақ: гипоспадия отасы.

Нәтижелері және бақылау

Дистальды гипоспадияда нәтижелер өте жақсы: TIP әдісімен жасалған отадан кейін асқынулар 10%-дан аз кездеседі (EAU). Басқа әдістер мен қайталама оталарда нәтижелер өзгеше болуы мүмкін. Проксимальды жағдайларда қауіп жоғарырақ. Ең жиі кездесетін асқынулар: кішкентай тесік (жыланкөз, фистула), зәр шығару тесігінің тарылуы, жаңа өзектің кеңеюі. Олардың кейбірі шағын қосымша отамен, кейбірі күрделірек отамен түзетіледі.

Отадан кейін ұзақ мерзімді бақылау маңызды, себебі кейбір мәселелер бала өскен сайын, соның ішінде жыныстық жетілу кезеңінде пайда болуы мүмкін. Дәрігер зәр шығаруды, жыныс мүшесінің өсуін және қисаюды тексеру үшін бақылау жоспарын құрады, қажет болса ересектер дәрігеріне өтуді ұйымдастырады.