--- title: "Бүйрек пен қуықтың УДЗ-сі | Балалар урологиясы" description: "Балалар урологиясында ең жиі қолданылатын зерттеу: не көрсетеді, баланы қалай дайындау керек, қорытындыдағы өлшемдер нені білдіреді." lang: kk url: https://balalarurologiyasy.com/zertteuler/buirek-zhane-quyq-udz/ --- # Бүйрек пен қуықтың УДЗ-сі Балалар урологиясында ең жиі қолданылатын зерттеу: не көрсетеді, баланы қалай дайындау керек, қорытындыдағы өлшемдер нені білдіреді. Авторы: [Парвиз Гаджиев](/dariger/), балалар урологы (FEAPU). Қысқаша Сәуле бар ма? Жоқ. УДЗ иондаушы сәулені қолданбайды. Дайындық Қуық толы болуы керек: 30–60 минут бұрын су ішкізіңіз. Ұзақтығы 10–20 минут. Наркоз Қажет емес. ## УДЗ не көрсетеді? Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ) балалар урологиясында ең жиі қолданылатын, сәулесіз, ауыртпайтын және қайталауға болатын зерттеу. Бүйрек пен қуықтың УДЗ-сі мыналарды көрсетеді: - **бүйректердің көлемі, пішіні және тіні** (паренхимасының қалыңдығы), - **тостағанша-түбекше жүйесінің кеңеюі** ([гидронефроз](/aurular/gidronefroz/)): түбекшенің өлшемі, тостағаншалар, - **несепағарлардың кеңеюі** ([мегауретер](/aurular/megaureter/)), - **қуықтың қабырғасы** және ішіндегі өзгерістер ([уретероцеле](/aurular/ureterotsele/)), - **кіші дәретке барғаннан кейін қуықта қалған зәр**, - [тастар](/aurular/buirek-tasy/), кисталар, бүйректің қосарлануы. Ал аталық без бен ұманың УДЗ-сі аталық бездің көлемін, қан ағысын, гидроцелені, варикоцелені көрсетеді. Дене қызуы көтерілетін зәр шығару жолдарының инфекциясы (ЗШЖИ) кезінде нәрестелерге және жағдайы ауыр балаларға бүйрек пен қуықтың УДЗ-сі 24 сағат ішінде жасалады; ауруханаға жатқызылмаған балаға кейінірек жоспарлауға болады. Дәретханаға үйретілген балада қалдық зәрді өлшеу үшін УДЗ кіші дәретке барар алдында және одан кейін жасалады (EAU 2026). Егер жүктілік кезінде ұрықтың бүйрегінің кеңеюі анықталса, туғаннан кейінгі алғашқы УДЗ әдетте алғашқы 48 сағаттан кейін жасалады, себебі бұл кезеңде нәресте зәрді аз бөледі және кеңею шын мәнінен кішірек көрінуі мүмкін. Екі жақты кеңею, жалғыз бүйрек немесе қағанақ суының аздығы (олигогидрамнион) болса, УДЗ туғаннан кейін бірден жасалады (EAU 2026). ## Дайындық - **Қуық толы болуы керек.** Зерттеуден 30–60 минут бұрын балаға су беріңіз, мүмкіндігінше кіші дәретке жібермей тұрыңыз. - Нәрестені зерттеу алдында емізу немесе сүт беру жеткілікті. - Зерттеуге ашқарын келудің қажеті жоқ. ## Қорытындыдағы негізгі өлшемдер - **Түбекшенің алдыңғы-артқы өлшемі (APD):** гидронефроздың дәрежесін көрсететін негізгі сан. Туғаннан кейін APD 10 мм-ден аз болса және тостағаншаларда, бүйрек тінінде (паренхимасында), несепағарда және қуықта басқа өзгеріс болмаса, бұл қалыпты болуы мүмкін. 10 мм және одан жоғары болса, UTD бойынша жеке бағалау қажет. Өз нәтижеңізді шамамен бағалау үшін [гидронефроз өлшемі құралымен](/quraldar/gidronefroz-olshemi/) тексере аласыз. - **Тостағаншалар:** тек орталық тостағаншалардың кеңеюі төмен қауіп тобына жатуы мүмкін, ал шеткі тостағаншалардың кеңеюі елеулірек өзгеріс болып саналады. - **Паренхиманың қалыңдығы:** бүйрек тінінің жұқаруы ұзақ уақыт бойғы қысымды көрсетуі мүмкін. - **Несепағардың диаметрі:** 7 мм-ден асса, кеңейген деп есептеледі. - **Қалдық зәр:** кіші дәретке барғаннан кейін қуықта қалған зәр, қуықтың толық босайтын-босамайтынын көрсетеді. Жалғыз өлшемге сүйеніп диагноз қойылмайды. Дәрігер барлық көріністерді, баланың жасын және шағымдарын бірге бағалайды. Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе Балалардағы урологиялық УДЗ-де қуық толы және босаған күйде бағаланады: қабырғасының қалыңдығы, қуықтың артындағы несепағардың диаметрі, зәр шығарғаннан кейінгі қалдық зәр көлемі. Қорытындыда бүйрек түбекшесінің алдыңғы-артқы өлшемі, тостағаншалардың жағдайы, паренхиманың қалыңдығы мен эхогендігі, бүйректің ұзындығы (жасқа сай перцентилімен) көрсетілуі тиіс. Жаңа туған нәрестеде алғашқы 48 сағатта жасалған УДЗ дилатация дәрежесін төмендетіп көрсетуі мүмкін. ## Қабылдау кезінде не болады? 1. Бұрынғы барлық УДЗ қорытындыларын және мүмкін болса суреттерін ала келіңіз, өзгеріс динамикасын бағалау үшін маңызды. 2. Зерттеу қуық толы кезде басталады, содан кейін бала кіші дәретке барып келеді де, қуықта қалған зәр өлшенеді. [WhatsApp арқылы қабылдауға жазылыңыз](https://wa.me/994504443035?text=%D0%A1%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%96%D0%B7%20%D0%B1%D0%B5!%20%C2%AB%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%20%D0%BF%D0%B5%D0%BD%20%D2%9B%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3%20%D0%A3%D0%94%D0%97-%D1%81%D1%96%C2%BB%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%20%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%BC%20%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%96.)Балалар урологиясы орталығы, Badam Medical Center, Баку ## Жиі қойылатын сұрақтар Қорытындыда «пиелоэктазия» деп жазылған. Бұл не? Пиелоэктазия бүйрек түбекшесінің кеңеюін білдіреді, яғни гидронефроздың жеңіл түрінің басқа атауы. Ол өлшеммен және басқа көріністермен бірге бағаланады. Әр орталықта әртүрлі өлшем шығады. Неге? Өлшем қуықтың қаншалықты толғанына, баланың дене қалпына және дәрігерге қарай бірнеше миллиметрге өзгеруі мүмкін. Мүмкіндігінше бақылау бірдей жағдайда жүргізілуі керек. ## Тақырыпқа қатысты - [Гидронефроз Бүйрекке су жиналуы, бүйрек түбекшесінің кеңеюі Ауру](/aurular/gidronefroz/) - [МЦУГ Микционды цистоуретрография, цистография, VCUG, рефлюксті анықтау үшін тексеру Зерттеу](/zertteuler/miktsiyalyq-tsistouretrografiya/) - [MAG3/DTPA ренографиясы Динамикалық нефросцинтиграфия, диуретикалық ренография, DTPA-сцинтиграфия Зерттеу](/zertteuler/mag3-dtpa-stsintigrafiya/) - [DMSA сцинтиграфиясы Статикалық нефросцинтиграфия Зерттеу](/zertteuler/dmsa-stsintigrafiya/) - [Урофлоуметрия Зәр ағынының жылдамдығын өлшеу Зерттеу](/zertteuler/urofloumetriya/) - [Вильмс ісігі Нефробластома, балалардағы бүйрек ісігі Ауру](/aurular/vilms-isigi/) - [Пренатальдық кеңес Бала туғанға дейін балалар урологымен кеңесу, антенатальдық кеңес Ауру](/aurular/prenataldyq-konsultatsiya/) - [Гематурия және бүйрек тасы Дәрігерлерге арналған](/darigerlerge/gematuriya-zhane-buirek-tasy/) Дереккөздер - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Dilatation of the upper urinary tract (UPJ and UVJ obstruction); Urinary tract infections in children.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/dilatation-of-the-upper-urinary-tract-puj-obstruction) - [Nguyen HT et al. Multidisciplinary consensus on the classification of prenatal and postnatal urinary tract dilation (UTD). J Pediatr Urol, 2014.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25435247/) Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады. Жаңартылған күні: 2026 жылғы 2 қараша --- Ақпарат ата-аналар мен әріптестерге арналған, ол дәрігердің қарауын алмастырмайды. Шұғыл жағдайда 103-ке қоңырау шалыңыз.