--- title: "Ретрактильді аталық без: без жоғары тартылса не істеу керек" description: "Суықта немесе ұстағанда жоғары тартылатын, бірақ ұмаға түсіруге болатын аталық без: неге көбіне қалыпты және неге жыл сайын тексеру керек." lang: kk url: https://balalarurologiyasy.com/aurular/retraktildi-atalyq-bez/ --- [Аталық без және шап](/aurular/#atalyq-bez) # Ретрактильді аталық без: жоғары тартылатын «ұялшақ» без Суықта немесе ұстағанда жоғары тартылатын, бірақ ұмаға түсіруге болатын аталық без: неге көбіне қалыпты және неге жыл сайын тексеру керек. Авторы: [Парвиз Гаджиев](/dariger/), балалар урологы (FEAPU). Қысқаша Бұл қалыпты ма? Иә, көбіне бұл қалыпты рефлекс. Ота керек пе? Әдетте жоқ. Не істеу керек? Жыныстық жетілуге дейін жылына бір рет дәрігерге көрсету. Қаупі Ретрактильді аталық безі бар балалардың 33%-ына дейінінде аталық без уақыт өте келе жоғары көтеріліп кетуі мүмкін. ## Ретрактильді аталық без деген не? Аталық безді жоғары тартатын жіңішке **бұлшықет (кремастер)** бар. Суықта, бала шошығанда немесе шап аймағына қол тигенде бұл бұлшықет жиырылып, аталық безді шапқа қарай көтереді. Бұл рефлекс әсіресе 1–7 жас аралығындағы ұл балаларда күшті болады. Мұндай аталық без кейде ұмада көрінбейді, бірақ дәрігер оны ұмаға оңай түсіре алады және ол сонда қалады. Бұл **жоғары тартылатын (ретрактильді) аталық без** деп аталады. Ата-аналар оны кейде «ұялшақ без» деп атайды. ## Ұмаға түспеген аталық безден (крипторхизмнен) айырмашылығы Ретрактильді ме, әлде ұмаға түспеген аталық без бе? Екі жағдайда да аталық без кейде ұмада көрінбейді. Айырмашылығы: без ұмаға түсіп, сонда қала ма, жоқ па. Ретрактильді аталық без[Ұмаға түспеген аталық без](/aurular/tuspegen-atalyq-bez/) СебебіКремастер бұлшықетінің қалыпты рефлексіАталық без туғаннан бері ұмада емес немесе кейін жоғары көтеріліп, ұмада қалмайтын болған Ұмаға түсіруКерілусіз түседіТүспейді немесе керіліп түседі Босатқаннан кейінҰмада қаладыБірден кері көтеріледі Жылы ваннадаКөбіне ұмада көрінедіӘдетте ұмада көрінбейді ЕмдеуӘдетте қажет емесОта; туа біткен түрінде 6–12 айлықта БақылауЖыныстық жетілуге дейін жылына бір рет дәрігердің тексеруіОтадан кейінгі бақылау **Дәрігерге көрсетіңіз:** аталық без ұзақ уақыт, тіпті жылы жерде де ұмада көрінбесе немесе бір без екіншісінен кіші болса. Жылы ваннадағы көрініс тек белгі ғана, айырмашылықты дәрігердің қарауы анықтайды. Бұл сызба дәрігердің қарауын алмастырмайды. Дереккөз: EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026. ## Неге бақылау керек? Ретрактильді аталық бездердің бір бөлігі бала өскен сайын жоғары көтеріліп, ұмадан тыс біржола қалып қоюы мүмкін. Бұл **жоғары көтерілген аталық без** деп аталады, мұндай жағдайда [орхиопексия](/otalar/orkhiopeksiya/) қажет болады. Сондықтан ретрактильді аталық безі бар баланы жыныстық жетілу кезеңіне дейін **жылына бір рет** дәрігерге көрсету керек. ## Үйде неге назар аудару керек? Баланы жылы ваннада қараңыз: аталық без ұмада көріне ме? Дәрігерге қаралыңыз, егер: - аталық без ұзақ уақыт, тіпті жылы жерде де көрінбесе, - бір без екіншісінен кіші көрінсе. [Ұмаға түспеген аталық без](/aurular/tuspegen-atalyq-bez/) туралы толығырақ оқыңыз. Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе Ретрактильді аталық без ұманың төменгі бөлігіне қолмен керілусіз түсіріледі және босатқаннан кейін кем дегенде біраз уақыт сонда қалады. Мұндай аталық бездер кейін жоғары көтерілуі (ascending testis) мүмкін болғандықтан, пубертатқа дейін жыл сайынғы тексеру ұсынылады. Аталық без ұмаға керілумен түсірілсе және бірден кері көтерілсе, оны крипторхизм ретінде бағалау керек. ## Қабылдау кезінде не болады? 1. Бала жылы, тыныш жағдайда, қажет болса шоқиып отырған қалпында қаралады. 2. Аталық бездің ұмаға оңай түсетіні, сонда қалатыны және өлшемі бағаланады. 3. Жыл сайынғы тексеру жоспары және үйде неге назар аудару керектігі түсіндіріледі. [WhatsApp арқылы қабылдауға жазылыңыз](https://wa.me/994504443035?text=%D0%A1%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%96%D0%B7%20%D0%B1%D0%B5!%20%C2%AB%D0%A0%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%96%20%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%20%D0%B1%D0%B5%D0%B7%C2%BB%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%20%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%BC%20%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%96.)Балалар урологиясы орталығы, Badam Medical Center, Баку ## Жиі қойылатын сұрақтар Үйде аталық безді кейде көрмейміз. Алаңдау керек пе? Ретрактильді аталық без суықта, бала шошығанда немесе оған қол тигенде жоғары тартылады. Бала жылы ваннада бойын еркін жіберіп жатқанда без ұмада көрінсе, бұл әдетте қалыпты жағдай. Ваннада да ешқашан көрінбесе, дәрігерге көрсетіңіз. ## Тақырыпқа қатысты - [Түспеген аталық без Крипторхизм, ұмада жоқ аталық без Ауру](/aurular/tuspegen-atalyq-bez/) - [Орхиопексия Түспеген аталық без отасы, лапароскопиялық орхиопексия Емдеу](/otalar/orkhiopeksiya/) - [Гидроцеле Аталық бездің шемені, ұмадағы сұйықтық Ауру](/aurular/gidrotsele/) - [Крипторхизм: түспеген аталық без Дәрігерлерге арналған](/darigerlerge/kriptorkhizm/) Дереккөздер - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Undescended testes (retractile testes).](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/management-of-undescended-testes) Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады. Жаңартылған күні: 2026 жылғы 4 қараша --- Ақпарат ата-аналар мен әріптестерге арналған, ол дәрігердің қарауын алмастырмайды. Шұғыл жағдайда 103-ке қоңырау шалыңыз.