--- title: "Балалардағы мегауретер: несепағардың кеңеюі" description: "Балаларда несепағардың кеңеюі: түрлері, неге көбіне өздігінен жақсарады, қашан антибиотикпен профилактика мен ота қажет." lang: kk url: https://balalarurologiyasy.com/aurular/megaureter/ --- [Бүйрек және несепағар](/aurular/#buirek) # Мегауретер: несепағардың кеңеюі Балаларда несепағардың кеңеюі: түрлері, неге көбіне өздігінен жақсарады, қашан антибиотикпен профилактика мен ота қажет. Авторы: [Парвиз Гаджиев](/dariger/), балалар урологы (FEAPU). Қысқаша Шұғыл ма? Әдетте жоқ. Дене қызуы көтерілсе, зәр талдауын шұғыл тапсыру керек. Өздігінен өте ме? Біріншілік обструктивті мегауретердің көбі алғашқы 2–3 жылда жақсарады. Ота керек пе? Шамамен төрт баланың біріне: бүйрек қызметі төмендесе немесе инфекциялар қайталанса. Антибиотикпен алдын алу Өмірдің алғашқы жылында ұсынылады. ## Мегауретер деген не? Несепағар деп зәрді бүйректен қуыққа апаратын жіңішке түтікті айтады. Балаларда оның диаметрі әдетте 5 мм-ден аз болады. Несепағардың диаметрі **7 мм-ден асса**, оны **мегауретер** (кеңейген несепағар) дейді. Кеңею көбіне бүйрек түбекшесінің кеңеюімен, яғни [гидронефрозбен](/aurular/gidronefroz/) бірге жүреді. ## Түрлері Мегауретер себебіне қарай төрт топқа бөлінеді: - **Обструктивті.** Несепағардың қуыққа кіретін жерінде тар, жиырылмайтын (перистальтикасы жоқ) сегмент болады да, зәр төмен қарай ақпай қалады. Ең жиі кездесетін түрі. - **Рефлюксті.** Зәр қуықтан кері ағып, несепағарды кеңейтеді. Бұл жағдай [қуық-несепағар рефлюксі (ҚНР)](/aurular/quyq-nesepagar-refluksi/) ретінде бағаланады. - **Әрі обструктивті, әрі рефлюксті.** Сирек кездеседі. - **Бітелуі де, рефлюксі де жоқ.** Несепағар кең болғанымен, зәр қалыпты ағады. Көбіне өздігінен түзеледі. Сонымен қатар мегауретер **біріншілік** (несепағардың өз ақауы) және **екіншілік** (мысалы, [артқы уретра клапанының](/aurular/artqy-uretra-klapany/) немесе [нейрогенді қуықтың](/aurular/neirogendi-quyq/) салдарынан) болады. Екіншілік мегауретерде негізгі себепті емдеу керек. ## Белгілері Қазір мегауретердің көбі жүктілік кезінде УДЗ арқылы анықталады, ал туғаннан кейін ешқандай шағым болмайды. Алдын ала анықталмаған жағдайда алғашқы белгі көбіне дене қызуы көтерілген [зәр шығару жолдарының инфекциясы (ЗШЖИ)](/aurular/zar-shygaru-zholdarynyn-infektsiyasy/) болады. Үлкенірек балаларда іштің ауыруы, зәрде қан немесе [бүйрек тасы](/aurular/buirek-tasy/) да болуы мүмкін. ## Диагноз - **[Ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ)](/zertteuler/buirek-zhane-quyq-udz/):** несепағардың диаметрі, әсіресе қуықтың артында, түбекше және бүйрек тіні. - **[Микционды цистоуретрография (МЦУГ)](/zertteuler/miktsiyalyq-tsistouretrografiya/):** рефлюксті және зәр шығару өзегін тексеру үшін. Мегауретерде іс жүзінде әрдайым қажет. - **[MAG3/DTPA](/zertteuler/mag3-dtpa-stsintigrafiya/):** бүйрек қызметі және зәрдің ағу қабілеті. ## Емі ### Бақылау және антибиотикпен алдын алу Біріншілік обструктивті мегауретердің басым бөлігі бала өскен сайын жақсарады. Сондықтан алғашқы қадам **белсенді бақылау**: УДЗ мезгіл-мезгіл қайталанады, қажет болса MAG3/DTPA жасалады. Өмірдің алғашқы жылында инфекция қаупін азайту үшін күн сайын аз мөлшерде антибиотик беру (профилактика) ұсынылады. ### Ота қашан қажет? - бүйрек қызметі төмендесе, - кеңею ұлғайса, - профилактикаға қарамастан дене қызуы көтерілетін инфекциялар қайталанса, - ауырсыну немесе тас пайда болса. Стандартты ота **[несепағарды қуыққа қайта тігу](/otalar/ureteroneotsistostomiya/)** (реимплантация): тар сегмент алынып тасталады, кеңейген несепағар қажет болса тарылтылады және шырышты қабық астынан туннель жасалып, қуыққа қайта тігіледі; бұл туннель зәрдің қуықтан несепағарға кері ағуына жол бермейді. Сәттілік көрсеткіші 90%-дан жоғары. Бір жасқа толмаған нәрестелерде бұл ота техникалық тұрғыдан күрделі болғандықтан, қажет болса **уақытша әдістер** таңдалады: тар сегментті эндоскоппен кеңейтіп, стент қою немесе несепағарды уақытша теріге шығару. Бұлар бала өскенше бүйректі қорғайды. ## Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек? Төмендегілердің бірі болса, кезекті қабылдауды күтпеңіз: дәрігерге қоңырау шалыңыз немесе ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз. - Дене қызуының 38 °C және одан жоғары көтерілуі, әсіресе нәрестеде - Құсу, тамақтан бас тарту, әлсіздік - Бүйірдің немесе іштің кенеттен ауыруы [Жедел жәрдем: 103 немесе 112](tel:103) Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе Несепағары кеңейген нәрестеде инфекция қаупі жоғары. Өмірдің алғашқы жылында антибиотикпен профилактика (әсіресе сүндеттелмеген ұл балаларда) және кез келген қызбада зәр талдауын міндетті түрде жасау ұсынылады. Несепағардың диаметрі 7 мм-ден асса, инфекция қаупі жоғарырақ. Несепағар кеңеюінің себебін анықтау үшін МЦУГ арқылы рефлюксті, ал ұл балаларда артқы уретра клапанын жоққа шығару қажет. Өмірдің алғашқы жылында араласу қажет болса, несепағарды қайта имплантациялаудың орнына әдетте уақытша әдістерге (эндоскопиялық баллонды дилатация, JJ стент, уақытша уретеростомия) басымдық беріледі, өйткені бұл жаста ашық реимплантация қуық қызметі үшін қауіптірек. ## Қабылдау кезінде не болады? 1. УДЗ кезінде несепағардың қуық артындағы диаметрі, түбекше және бүйрек тіні бағаланады. 2. МЦУГ арқылы кеңеюдің рефлюкстен болған-болмағаны тексеріледі. 3. MAG3/DTPA арқылы бүйрек қызметі және зәрдің ағуы өлшенеді. 4. Антибиотикпен профилактика мен бақылау кестесі отбасымен келісіледі. [WhatsApp арқылы қабылдауға жазылыңыз](https://wa.me/994504443035?text=%D0%A1%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%96%D0%B7%20%D0%B1%D0%B5!%20%C2%AB%D0%9C%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%C2%BB%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%20%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%BC%20%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%96.)Балалар урологиясы орталығы, Badam Medical Center, Баку ## Жиі қойылатын сұрақтар Бала өскен сайын мегауретер өтіп кете ме? Біріншілік обструктивті мегауретерде балалардың шамамен 70–75%-ында кеңею алғашқы бірнеше жылда азаяды және ота қажет болмайды. Сондықтан көп жағдайда алдымен бақылау таңдалады. Нәрестеге ота жасау қауіпті емес пе? Кішкентай нәрестелерде несепағарды қуыққа қайта тігу техникалық тұрғыдан күрделі, сондықтан қажет болса алдымен уақытша, жеңілірек әдістер (стент немесе уақытша дренаж) қолданылады. Негізгі ота әдетте 1–2 жастан кейін жасалады. ## Тақырыпқа қатысты - [Гидронефроз Бүйрекке су жиналуы, бүйрек түбекшесінің кеңеюі Ауру](/aurular/gidronefroz/) - [Қуық-несепағар рефлюксі Везикоуретералды рефлюкс, ҚНР (ПМР) Ауру](/aurular/quyq-nesepagar-refluksi/) - [Уретероцеле Несепағардың қуық ішіндегі киста тәрізді кеңеюі Ауру](/aurular/ureterotsele/) - [Уретеронеоцистостомия Реимплантация, несепағар реимплантациясы, Cohen және Lich-Gregoir отасы Емдеу](/otalar/ureteroneotsistostomiya/) - [МЦУГ Микционды цистоуретрография, цистография, VCUG, рефлюксті анықтау үшін тексеру Зерттеу](/zertteuler/miktsiyalyq-tsistouretrografiya/) - [MAG3/DTPA ренографиясы Динамикалық нефросцинтиграфия, диуретикалық ренография, DTPA-сцинтиграфия Зерттеу](/zertteuler/mag3-dtpa-stsintigrafiya/) - [Prune belly синдромы Әжімді іш синдромы, Игл-Барретт синдромы Ауру](/aurular/prune-belly-sindromy/) - [Обструктивті уропатиялар және антенаталды гидронефроз Дәрігерлерге арналған](/darigerlerge/obstruktivti-uropatiyalar/) Дереккөздер - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Megaureter.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/dilatation-of-the-upper-urinary-tract-puj-obstruction) - [Farrugia MK et al. British Association of Paediatric Urologists consensus statement on the management of the primary obstructive megaureter. J Pediatr Urol, 2014.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24206785/) Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады. Жаңартылған күні: 2026 жылғы 3 қараша --- Ақпарат ата-аналар мен әріптестерге арналған, ол дәрігердің қарауын алмастырмайды. Шұғыл жағдайда 103-ке қоңырау шалыңыз.