--- title: "Гидроцеле: нәрестенің ұмасында су жиналуы" description: "Нәрестелерде ұманың сұйықтықтан ісінуі: неге көбіне өздігінен өтеді, шап жарығынан айырмашылығы, қашан ота қажет." lang: kk url: https://balalarurologiyasy.com/aurular/gidrotsele/ --- [Аталық без және шап](/aurular/#atalyq-bez) # Гидроцеле: ұмада сұйықтық жиналуы Нәрестелерде ұманың сұйықтықтан ісінуі: неге көбіне өздігінен өтеді, шап жарығынан айырмашылығы, қашан ота қажет. Авторы: [Парвиз Гаджиев](/dariger/), балалар урологы (FEAPU). Қысқаша Шұғыл ма? Әдетте жоқ. Ауырсыну немесе қызару болса, иә. Өздігінен өте ме? Нәрестелердің көпшілігінде алғашқы жыл ішінде өтеді. Ота уақыты Әдетте 12 айдан кейін де өтпесе. Көлемі күн ішінде өзгерсе, урологиялық бағалау қажет; уақыты гидроцеленің сақталуына, қатар жүретін жарыққа және аталық бездің жағдайына қарай таңдалады. Сұйықтықты инемен сорып алуға бола ма? Балаларда ұсынылмайды. ## Гидроцеле деген не? Ана құрсағында аталық без іш қуысынан ұмаға түскенде іш пердесінің бір өсіндісін (processus vaginalis) өзімен бірге төмен тартып әкеледі. Қалыпты жағдайда бұл өзек туылғанға дейін немесе туылғаннан кейін көп ұзамай жабылады. Аталық бездің айналасында сұйықтық жиналып, ұма ісінсе, мұны **аталық бездің шемені (гидроцеле)** деп атайды. Өзек ашық қалса, сұйықтық іш қуысынан ағып келеді (коммуникациялық гидроцеле); ал коммуникациялық емес гидроцеледе іш қуысымен ашық байланыс жоқ. Жаңа туған ұл балалардың шамамен 5–10%-ында гидроцеле болады, олардың көпшілігі алғашқы 1–2 жылда өздігінен өтеді. ## Түрлері - **Коммуникациялық емес (қарапайым) гидроцеле:** өзек жабылған, сұйықтық аталық бездің айналасында қалған. Көлемі тұрақты, көбіне өздігінен сіңіп кетеді. - **Коммуникациялық гидроцеле:** өзек ашық, сұйықтық іш қуысы мен ұманың арасында ауысып жүреді. Таңертең кішкене, кешке немесе бала жылағанда үлкейеді. [Шап жарығына](/aurular/shap-zharygy/) айналуы мүмкін. - **Шәует бауының кистасы:** сұйықтық аталық бездің жоғарғы жағында, шәует бауының бойында кішкене киста түрінде жиналады. ## Белгілері - ұманың бір немесе екі жағының ауырсынусыз ісінуі, - ісінген жер жұмсақ, керіліп тұрмайды, - көлемі күн ішінде өзгеруі мүмкін, - жарық түсіргенде ұма жарықты өткізеді. Гидроцеле ме, әлде шап жарығы ма? Коммуникациялық гидроцеле де, шап жарығы да ана құрсағында жабылуы тиіс өзектің (processus vaginalis) ашық қалуынан болады; айырмашылық өзек арқылы не өтетінінде. Коммуникациялық емес гидроцеледе іш қуысымен ашық байланыс жоқ. Гидроцеле[Шап жарығы](/aurular/shap-zharygy/) Не жиналадыАталық бездің айналасындағы сұйықтықІшек, қыздарда кейде аналық без Қай жердеҰмадаШапта, ұмаға дейін түсуі мүмкін Қалай көрінедіАуырсынусыз, жұмсақ томпақ; көлемі тұрақты немесе таңертең кішкене, кешке үлкенЖылағанда, күшенгенде үлкейеді, бала тынышталғанда немесе жатқанда кішірейеді, жоғалады Өздігінен өте ме?Көбіне, алғашқы жыл ішіндеЖоқ Негізгі қауіпҚарапайым гидроцеле аталық безге зиян келтірмейдіҚысылу, көбіне алғашқы жылы ЕміАлғашқы 12 ай бақылау; өтпесе, ота мерзімі жеке шешіледі (көлемі, керілуі, қатар жүретін жарық, аталық без)Диагноз қойылған соң көп ұзатпай ота **Шұғыл:** шапта қатты, ауыратын және орнына қайтпайтын томпақ, құсу, ұмада кенеттен ауырсыну немесе қызару. Дереу ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз. Бұл сызба дәрігердің қарауын алмастырмайды. Екі жағдайда да баланы балалар урологы қарауы керек. Дереккөз: EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026. ## Диагноз Диагноз әдетте қарау арқылы қойылады. Аталық без жақсы сипалмаса, гидроцеле қатты керіліп тұрса немесе жасөспірімде жаңадан пайда болса, аталық безді бағалау үшін **ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ)** жасалады. ## Емдеу - **Нәрестелерде** қарапайым гидроцеле кемінде алғашқы 12 ай бақыланады. - **Көлемі күн ішінде өзгеретін** (коммуникациялық) гидроцеле урологиялық бағалауды қажет етеді. Нәрестеде тек көлемнің өзгеруі әрдайым ерте ота дегенді білдірмейді. - **Ота** мына жағдайларда талқыланады: гидроцеле 12 айдан кейін де өтпесе, өте үлкен әрі керіліп тұрса, шап жарығымен қатар болса немесе аталық безде патологияға күдік болса. Уақыты гидроцеленің сақталуына, қатар жүретін жарыққа және аталық бездің жағдайына қарай таңдалады. Коммуникациялық гидроцеледе ота әдетте **шап арқылы** жасалады: ашық қалған өзек байланады, сұйықтық шығарылады. Бұл ересектердегі гидроцеле отасынан өзгеше. Жасөспірімдерде кездесетін жүре пайда болған, коммуникациялық емес гидроцеледе тәсіл басқаша болуы, мысалы, ұма арқылы ота таңдалуы мүмкін. Толығырақ: [шап жарығы мен гидроцеле отасы](/otalar/shap-zharygy-otasy/). Сұйықтықты инемен сорып алу балаларда ұсынылмайды: сұйықтық қайта жиналады және инфекция қаупі бар. ## Жасөспірімдердегі гидроцеле Жасөспірім жаста жаңадан пайда болған гидроцеле кейде басқа мәселенің белгісі болуы мүмкін: жарақат, қабыну, [варикоцеле отасынан](/otalar/varikotselektomiya/) кейінгі жағдай немесе сирек жағдайда аталық бездің ісігі. Сондықтан жасөспірімдегі гидроцеле міндетті түрде УДЗ арқылы тексеріледі. ## Қашан шұғыл көмекке жүгіну керек? Төмендегілердің бірі болса, кезекті қабылдауды күтпеңіз: дәрігерге қоңырау шалыңыз немесе ең жақын аурухананың қабылдау бөліміне барыңыз. - Ұмада кенеттен пайда болған ауырсыну, қызару немесе қатаю - Шапта қатты, ауыратын және орнына қайтпайтын томпақ, құсу (қысылған жарық болуы мүмкін) [Жедел жәрдем: 103 немесе 112](tel:103) Педиатр мен отбасылық дәрігерге арналған ескертпе Балаларда гидроцеле іс жүзінде әрдайым іш пердесінің жабылмай қалған қынапша өсіндісімен (processus vaginalis) байланысты. Көлемнің күн ішінде өзгеруі коммуникациялық түрін көрсетеді және урологиялық бағалауды қажет етеді; оны шап жарығынан ажырату керек. Ота жасы гидроцеленің сақталуына, қатар жүретін жарыққа және аталық без патологиясына қарай таңдалады. Көлемі тұрақты, керілмеген гидроцелені 12–24 айға дейін бақылауға болады. Жасөспірімде жаңадан пайда болған гидроцеле аталық бездің ісігін, бұралуын немесе қабынуын жоққа шығару үшін УДЗ-ні қажет етеді. ## Қабылдау кезінде не болады? 1. Ұма мен шап қаралады, жарық өткізу сынамасы (диафаноскопия) жасалады. 2. Гидроцеле шап жарығынан ажыратылады және аталық бездің жағдайы бағаланады. 3. Қажет болса УДЗ жасалады, содан кейін бақылау немесе ота жоспары талқыланады. [WhatsApp арқылы қабылдауға жазылыңыз](https://wa.me/994504443035?text=%D0%A1%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%96%D0%B7%20%D0%B1%D0%B5!%20%C2%AB%D0%93%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%B5%C2%BB%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%20%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%BC%20%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D1%96.)Балалар урологиясы орталығы, Badam Medical Center, Баку ## Жиі қойылатын сұрақтар Гидроцеле аталық безге зиян келтіре ме? Қарапайым гидроцеле аталық безге зиян келтірмейді және ауырсыну тудырмайды. Көлемі өзгеретін гидроцеле өзектің ашық қалғанын көрсетеді: мұндай балада шап жарығы болуы немесе пайда болуы мүмкін, сондықтан баланы балалар урологы қарауы керек. Ота қалай жасалады? Коммуникациялық гидроцеледе ота әдетте шап арқылы жасалады және ашық қалған өзек байланады. Жүре пайда болған, коммуникациялық емес гидроцеледе, әсіресе жасөспірімдерде, ұма арқылы тәсіл таңдалуы мүмкін. Отаның ұзақтығы және үйге шығару жоспары таңдалған әдіске және баланың жағдайына байланысты. ## Тақырыпқа қатысты - [Шап жарығы Ингвинальды жарық, шаптағы томпақ Ауру](/aurular/shap-zharygy/) - [Түспеген аталық без Крипторхизм, ұмада жоқ аталық без Ауру](/aurular/tuspegen-atalyq-bez/) - [Аталық бездің бұралуы Тестис торсиясы, аталық бездің кенеттен қатты ауыруы Ауру](/aurular/atalyq-bezdin-buraluy/) - [Шап жарығы отасы Герниотомия, шап жарығының лапароскопиялық отасы Емдеу](/otalar/shap-zharygy-otasy/) - [Варикоцеле Ұмадағы веналардың кеңеюі Ауру](/aurular/varikotsele/) - [Аталық без қосалқысының кистасы Сперматоцеле, эпидидимис кистасы Ауру](/aurular/epididimis-kistasy/) - [Аталық бездің ісігі Аталық бездегі түйін, аталық бездің түзілімі Ауру](/aurular/atalyq-bezdin-isigi/) - [Жедел ұма синдромы: аталық бездің бұралуы және оған ұқсайтын жағдайлар Дәрігерлерге арналған](/darigerlerge/zhedel-uma/) - [Шап жарығы және гидроцеле Дәрігерлерге арналған](/darigerlerge/shap-zharygy-zhane-gidrotsele/) - [Жасөспірімдердегі варикоцеле Дәрігерлерге арналған](/darigerlerge/varikotsele/) Дереккөздер - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Hydrocele.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/hydrocele) Бұл бет ақпарат беру мақсатында дайындалған. Балаңызды емдеу туралы шешім тексеруден кейін дәрігермен бірге қабылданады. Жаңартылған күні: 2026 жылғы 3 қараша --- Ақпарат ата-аналар мен әріптестерге арналған, ол дәрігердің қарауын алмастырмайды. Шұғыл жағдайда 103-ке қоңырау шалыңыз.